Werkt een warmtepomp met gewone radiatoren? De 50-gradentest, hoeveel groter ze moeten en welke radiatoren wél passen

Short answer: een hybride warmtepomp werkt altijd met je bestaande radiatoren, omdat de cv-ketel bijspringt zodra de radiatoren te weinig afgeven. Een all-electric warmtepomp werkt met gewone radiatoren als die groot genoeg zijn voor een aanvoertemperatuur van 45 tot 50 °C; dat is bij ongeveer de helft van de woningen van na 1990 het geval. Test het zelf: zet de ketel in een koude week op 50 °C aanvoer. Blijft het huis warm, dan kan het. Wordt het niet warm, dan vervang je de radiatoren in de koudste ruimtes door een groter type (11 naar 22, 22 naar 33), een ventilatorradiator of vloerverwarming. Speciale "warmtepompradiatoren" bestaan niet; het zijn gewone radiatoren met meer oppervlak of een ventilator.

Waarom de aanvoertemperatuur alles bepaalt

Een radiator geeft warmte af door het verschil tussen zijn eigen temperatuur en de kamer. Het vermogen in de catalogus (bijvoorbeeld 1.500 W voor een type 22 van 60 bij 100 cm) is opgegeven bij 75 °C aanvoer, 65 °C retour en 20 °C kamer: een verschil van 50 graden. Een warmtepomp levert het zuinigst bij 35 tot 45 °C; elke 10 graden hoger kost 15 tot 25 procent rendement. Bij lagere aanvoer geeft dezelfde radiator veel minder af.

Aanvoer / retour	Verschil met kamer (20 °C)	Afgifte t.o.v. catalogus	Voorbeeld type 22, 1.500 W
75 / 65 °C (cv-ketel klassiek)	50 K	100%	1.500 W
70 / 50 °C (HR-ketel modern)	40 K	75%	1.125 W
55 / 45 °C (hybride, hoge stand)	30 K	52%	780 W
50 / 40 °C (all-electric met radiatoren)	25 K	41%	615 W
45 / 35 °C (lage-temperatuur)	20 K	31%	465 W
35 / 30 °C (vloerverwarming)	12,5 K	17%	255 W

Bij 50 °C aanvoer geeft een radiator dus ruwweg 40 procent van zijn catalogusvermogen. Of dat genoeg is, hangt af van hoe ruim de radiatoren destijds gekozen zijn. In veel woningen van voor 1990 zijn ze krap bemeten voor 90 °C; in woningen van na 2000 juist ruim, omdat de isolatie verbeterde maar de radiatormaten niet krompen.

De 50-gradentest

1. Kies een week met buitentemperaturen rond of onder het vriespunt.
2. Zet in het installateursmenu van je ketel de maximale aanvoertemperatuur op 50 °C (bij een weersafhankelijke regeling de stooklijn lager). De handleiding beschrijft waar die instelling zit; bij twijfel vraag je het je installateur of ons.
3. Zet alle radiatorkranen open en laat de thermostaat op de normale stand.
4. Wordt elke kamer binnen een paar uur op temperatuur en blijft hij dat 's avonds, dan zijn je radiatoren groot genoeg voor all-electric op 50 °C. Lukt het ook op 45 °C, dan draait de warmtepomp straks zuinig.
5. Blijven één of twee kamers achter, noteer welke: alleen daar hoeven de radiatoren groter.

De test kost niets en zegt meer dan een rekensom. Hij levert bovendien direct gasbesparing op: een HR-ketel op 50 °C condenseert beter en verbruikt 5 tot 10 procent minder.

Hybride: radiatoren blijven zoals ze zijn

Bij een hybride warmtepomp regelt de besturing de aanvoertemperatuur op wat de radiatoren nodig hebben. Zolang 45 tot 55 °C volstaat, draait de warmtepomp; wordt het kouder en is meer nodig, dan neemt de ketel het over. Kleine radiatoren betekenen alleen dat de ketel iets vaker bijspringt en de gasbesparing wat lager uitvalt. Je hoeft dus niets te vervangen. Het maakt hybride de logische keuze voor woningen met label C tot E, zie Hybride of all-electric.

All-electric: vier oplossingen als de test mislukt

Oplossing	What it does	Wanneer	Indicatie
Zwaarder type op dezelfde plek	Type 11 naar 21 of 22, type 22 naar 33: 1,7 tot 2,3 keer zoveel afgifte bij dezelfde hoogte en lengte	Als de ophangpunten en aansluitingen kunnen blijven; de radiator wordt wel dieper	Type 22, 60 × 100 cm circa € 120 tot € 180; type 33 € 170 tot € 260 in onze ·
Grotere radiator	Hoger of langer, meer oppervlak	Als er wandruimte is; vaak onder een breed raam	Prijs volgt de afmeting; aansluitingen verplaatsen kost arbeid
Ventilatorradiator (dynamische convector)	Kleine ventilatoren blazen lucht langs de lamellen: bij 45 °C tot drie keer de afgifte van een paneelradiator van dezelfde maat	Als er weinig ruimte is, of bij een radiator die op 35 °C moet werken	Jaga Strada Hybrid type 16, 80 × 35 cm € 775,10; heeft 230 V nodig
Underfloor heating	Grootste afgiftevlak, werkt op 30 tot 35 °C	Bij een verbouwing of nieuwe vloer	Aanleg € 60 tot € 100 per m²; zie Vloerverwarming aanleggen

In de praktijk hoef je zelden alle radiatoren te vervangen. De woonkamer en de badkamer zijn meestal de knelpunten; slaapkamers vragen weinig vermogen. Vervang gericht de radiatoren die in de test achterbleven en gebruik daar een type 33 of een ventilatorradiator.

Hoeveel radiator heb je nodig bij 45 °C?

Bereken eerst het warmteverlies van de ruimte: 40 tot 130 W per m² afhankelijk van isolatie, zie de tabel in Hoeveel kW warmtepomp heb ik nodig?. Deel dat door de factor uit de eerste tabel. Een woonkamer van 30 m² met 60 W/m² vraagt 1.800 W. Bij 45 °C aanvoer (factor 0,31) heb je dan radiatoren nodig met 5.800 W catalogusvermogen: bijvoorbeeld twee type 33 van 60 × 140 cm. Bij 50 °C (factor 0,41) volstaat 4.400 W. Vandaar dat een all-electric ontwerp vaak op 50 °C uitkomt in bestaande bouw en op 35 °C alleen bij vloerverwarming. Welk type wat levert, staat in Paneelradiator kiezen: type 11, 21, 22 of 33.

Wat je verder aanpast

• Thermostaatkranen open. Een warmtepomp wil veel water door veel radiatoren; dichtgedraaide kranen verhogen de retourtemperatuur en verlagen het rendement. Regel op de kamerthermostaat, niet per radiator.
• Waterzijdig inregelen. Elke radiator moet zijn deel van het water krijgen; bij lage temperaturen merk je een slechte verdeling direct. Laat de installateur de voetventielen inregelen.
• Buffervat. Bij weinig watervolume pendelt de warmtepomp; een buffervat van 50 liter voorkomt dat; bespreek de maat met de installateur bij de keuze van uw · .
• Leidingen. Dunne leidingen (10 mm) beperken de doorstroming; bij een groot vermogen per radiator is 15 mm nodig.

Radiatoren die het niet doen na de ombouw, hebben meestal een andere oorzaak dan de warmtepomp: lucht, een pomp of een verkeerd ingestelde kraan. Zie Radiatoren blijven koud. Alle typen staan in de · ; het volledige overzicht van keuzes in Choosing radiators or underfloor heating.

Is uw radiator te klein voor een lage aanvoertemperatuur, kies dan een groter type bij paneelradiator kopen.

Frequently asked questions

Bestaan er speciale warmtepompradiatoren?

Als categorie niet. Wat zo verkocht wordt, zijn paneelradiatoren type 33, radiatoren met ventilatoren (Jaga Strada Hybrid, Radson E.Flow) of lage-temperatuurconvectoren. Ze doen alle drie hetzelfde: meer afgifte bij een klein temperatuurverschil.

Kan ik een ventilatorradiator op een cv-ketel gebruiken?

Ja. Hij werkt op elke aanvoertemperatuur en de ventilatoren schakelen alleen in als de kamer om warmte vraagt. Handig als tussenstap: nu op de ketel, straks op de warmtepomp.

Wat als één slaapkamer koud blijft bij all-electric?

Vervang alleen daar de radiator door een type 22 of 33, of kies een kleine ventilatorradiator. Het elektrische bijverwarmingselement van de warmtepomp is geen oplossing voor één kamer; dat stookt het hele huis op duur vermogen.

Moet ik ook de leidingen vervangen?

Meestal niet. Alleen bij zeer dunne leidingen (10 mm) naar een radiator die veel vermogen moet leveren, of bij een oud eenpijpssysteem, is aanpassing nodig. De installateur ziet dat bij de opname.